Het onderzoek
Kan een stofje uit je darmen type 1 diabetes afremmen?
De BREBAD-studie is een gerandomiseerd, placebogecontroleerd fase 2-onderzoek van AmsterdamUMC en Diabeter, gefinancierd door BreakthroughT1D. Sinds januari 2026 onderzoeken we 6-bromotryptofaan bij mensen die kort geleden de diagnose type 1 diabetes kregen.
De video kan niet worden geladen. Probeer het later opnieuw of mail ons.
Het probleem
Bij type 1 diabetes valt het afweersysteem de bètacellen aan
De bètacellen in je alvleesklier maken insuline. Bij type 1 diabetes ziet het afweersysteem ze aan voor lichaamsvreemd en breekt ze af. Op het moment van de diagnose is meestal nog een deel van die cellen over.
De aanpak
Internist prof. dr. Max Nieuwdorp en immunoloog dr. Elena Rampanelli richten zich op de darmen. Darmbacteriën beïnvloeden het immuunsysteem via stofjes die vrijkomen bij het verwerken van voeding. Sommige van die signaalstoffen lijken auto-immuunprocessen af te remmen — ook bij type 1 diabetes.
Het bewijs tot nu toe
Waarom juist 6-bromotryptofaan?
Eén stofje trok in het bijzonder de aandacht: 6-bromotryptofaan (6-BT). Het ontstaat wanneer darmbacteriën het aminozuur tryptofaan uit voeding verwerken — tryptofaan zit onder andere in zuivel, bananen en eieren.
In laboratoriumonderzoek van onze eigen groep bleek 6-BT de bètacellen te beschermen tegen ontsteking van de eilandjes van Langerhans: de plekjes in de alvleesklier waar de bètacellen zitten. Dát is de reden dat we 6-BT willen verhogen — en niet alleen dat mensen met type 1 diabetes er minder van hebben.
Bij mensen
Wat we zien in bloedonderzoek bij mensen met en zonder type 1 diabetes:
- Mensen met type 1 diabetes hebben gemiddeld minder 6-BT in hun bloed dan mensen zonder diabetes
- Hogere waarden van 6-BT hangen samen met een beter behoud van de bètacelfunctie in de jaren na de diagnose
- Hogere waarden van 6-BT hangen samen met een gunstigere immuunreactie
Bij muizen
Bij muizen die type 1 diabetes ontwikkelen, leidde het toedienen van 6-BT tot:
- Beter behoud van de bètacelfunctie
- Minder ontsteking van de eilandjes in de alvleesklier
- Een hogere eigen insulineproductie
De opzet
Hoe de studie is opgebouwd
Vierendertig deelnemers uit heel Nederland doen mee. Bij de start is hun diagnose type 1 diabetes maximaal zes maanden geleden gesteld. Door loting krijgt de ene helft capsules met 6-BT en de andere helft een placebo — capsules zonder werkzame stof. Noch de deelnemer, noch de onderzoeker weet wie wat krijgt. Zo weten we zeker dat verschillen die we zien echt door 6-BT komen en niet door verwachting.
Tijdens de 12 maanden behandeling en de 6 maanden daarna meten we:
- Bètacelfunctie — hoeveel eigen insuline je nog aanmaakt, gemeten met een gestandaardiseerde maaltijdtest
- Immuunrespons — hoe je afweersysteem zich gedraagt tegenover de bètacellen
- Bloedsuikerregulatie — onder meer HbA1c, insulinebehoefte en sensordata
- Veiligheid — bijwerkingen en laboratoriumwaarden worden doorlopend gecontroleerd
“Mijn onderzoekslijn is gericht op het identificeren van gunstige bacteriestammen en het ophelderen van de effecten van specifieke microbiële metabolieten (derivaten van het tryptofaanmetabolisme) op endocriene en immuuncellen in de context van diabetes type 1 en type 2.”
Dr. Elena Rampanelli — immunoloog, AmsterdamUMC
Vooruitblik
Wat als het werkt?
De resultaten worden in 2029 verwacht. Blijkt 6-BT effectief, dan kan het mogelijk helpen om de bètacelfunctie langer te behouden en het beloop van type 1 diabetes te vertragen. Omdat het gaat om een lichaamseigen stofje in capsulevorm, zou zo'n behandeling laagdrempelig en breed toepasbaar kunnen zijn.
Ongeacht de uitkomst levert de studie inzicht op in de rol van de darmen bij het ontstaan van type 1 diabetes — kennis waar volgend onderzoek op verder kan bouwen.
Verder lezen
Registraties, nieuws en publicaties
Officiële registratie
- Landelijk onderzoeksregister — NL-OMON58422Volledige registratie van het onderzoeksprotocol bij de CCMO, via onderzoekmetmensen.nl
- WHO ICTRP — NL-OMON58422Internationale trialregistratie via de Wereldgezondheidsorganisatie
Nieuws en oproepen
- Diabetesvereniging NederlandOproep voor deelnemers aan de BREBAD-studie
- DiabeterNieuwsbericht over het onderzoek bij Diabeter
- AmsterdamUMCNieuwsbericht van Amsterdam Cardiovascular Sciences (Engelstalig)
- BreakthroughT1DOver het onderzoek van prof. dr. Max Nieuwdorp en de financiering ervan
- DiabetesfondsOverzicht van diabetesonderzoeken waar je aan mee kunt doen
- Diabeter ResearchOverzicht van lopend onderzoek bij Diabeter
Wetenschappelijke achtergrond
- Liu et al. — 6-bromotryptofaan bij diabetische muizenPreklinisch werk uit de groep van Nieuwdorp en Rampanelli waarop deze studie voortbouwt
- Nederlands Tijdschrift voor Diabetologie‘6-BT als mogelijke behandeling bij vroege type 1-diabetes’ — Dengerink, jaargang 24 (2026), nr. 1
- BROMO-trialVerwante studie naar veiligheid en farmacokinetiek van oraal 6-BT bij metabool syndroom
Interesse?
Kijk in één minuut of je mee kunt doen
Drie korte vragen, geen persoonsgegevens nodig. Twijfel je? Stuur gerust een mailtje — je zit nergens aan vast.